Frans Galjee,  Alkmaar

Er is nu veel aandacht voor het grote negatieve effect van het Corona virus op de wereldeconomie met o.a. de gevolgen voor de olieprijs. Maar dit  maskeert de onderliggende structurele en groeiende problematiek van een economisch systeem onder druk. 

Het onderliggende probleem is dat het economische systeem steeds meer gaat haperen omdat de daarvoor benodigde groei niet meer kan worden volgehouden. De grenzen van de groei doen zich gelden onder invloed van schaarste. Schaarste aan essentiële grondstoffen en goedkope energie betekent het einde van het economisch systeem dat tot voor kort gezorgd heeft voor groei van welvaart en welzijn in de wereld.

Nu is er onder verwijzing naar mogelijk schadelijke effecten op de klimaatverandering bekend onder het begrip AGW ( door de mens veroorzaakte extra opwarming van de aarde) een overhaaste energietransitie in gang gezet om de fossiele bronnen uit te faseren. Niet AGW is hier het nog onvoldoende bewezen gevaar, maar het harde feit dat fossiele bronnen eindig blijken te zijn. Ook zogenaamde alternatieve technieken leveren geen ‘schone’ energie. Maar nog erger; deze zijn in prestaties onbetrouwbaar en veel minder efficiënt als de fossiele technieken die moeten worden vervangen. Ook gebruiken de alternatieve technieken veel grondstoffen, waaronder ook schaarse, en nemen deze zeer veel ruimte in. Schaarste doet zich dus eerder en sterker voelen bij inzet van de slecht functionerende alternatieve technieken.

De huidige besluiten op de oliemarkt plaatsen de VS voor grote problemen. Het wondermiddel schalie olie en gas om voorraden olie in de wereld omhoog te praten werkt niet meer bij te lage olieprijzen. Het was en is dan ook geen wondermiddel, maar eerder uitstel van executie. Olie raakt energetisch beschouwd (EREI waarde) snel op. Rond 2050 zou de EREI waarde wereldwijd door de 7 kunnen zakken. Uiteraard zullen de effecten hiervan op de economie zich eerder al doen gelden.

Een lage olieprijs is tevens nadelig voor de ontwikkeling van de alternatieve technieken waardoor deze nog meer gesubsidieerd moeten gaan worden. Geld dat er straks ook niet meer is.

Overigens is het in deze situatie van een haperend economisch systeem niet vanzelfsprekend dat er door de schaarste grote prijsstijgingen (wel grote fluctuaties) zullen zijn. Schaarste is iets anders (/sarc) dan een incidenteel lager aanbod. Prijsregulering via vraag en aanbod in huidige situatie gaat straks niet meer op.

Nu reeds zijn er de symptomen van een economisch systeem in verval, al wijzen we hier voor het gemak nog op het effect van een vervelend virus als bijkomende oorzaak van economische malaise.