In Italië rijden nu Russische legertrucks over de snelwegen om de mensen hulp te bieden. Geen Amerikaanse. Geen EU trucks.

Rusland zond acht medische teams naar Italië.

De vraag die toen van de Westerse pers kwam: ‘Doet u dit om de EU sancties te verlichten?’ Antwoord: Nee. Volgens het Russische tv kanaal RT is het juist dankzij de sancties dat Rusland nu zo makkelijk en zo snel de grenzen kon sluiten. Ze zijn zelfvoorzienend geworden. Of dit waar is, laat zich bij gebrek aan betrouwbare cijfers overigens moeilijk inschatten.

In China is de toch al zwaar gecontroleerde samenleving nog verder onder controle gebracht. Er is op veel plekken in China overigens geen lockdown. Wel is de staat op elke hoek van de straat aanwezig. Moet je overal je ID laten zien. Hebben buitenlanders minder rechten. Kijk vooral naar deze zeer interessante film van een Japanse filmer, die, vanuit zijn eigen land nogal wat controle en zelfdiscipline gewend moet zijn, maar rondlopend door de stad Nanjing iets zag wat ook hem verbaasde.

Ik ben een groot voorstander van democratie. Sterker nog: Ik vind wat we nu in Nederland hebben maar een schamel aftreksel van wat een democratie zou moeten zijn, en ben daarom een aanhanger van de directe democratie zoals ze die bijvoorbeeld in Zwitserland hebben.

Maar een democratie in tijd van oorlog?

Een democratie in tijd van een coronavirus?

Dat functioneert helemaal niet. Er zijn altijd verschillende belangen. Er is altijd sprake van de belangen van een minderheid tegenover het algemeen belang. In een echte democratie worden die belangen tegen elkaar afgewogen en kan het zijn dat de belangen van die minderheid zwaar wegen, juist vanwege een meer algemeen maatschappelijk belang. Bijvoorbeeld de belangen van boeren. Of de belangen van kinderen. Of de belangen van rolstoelhouders. Het is goed dat er in al die gevallen een democratische afweging komt.

Maar het coronavirus pakt iedereen. Het algemeen belang overtreft nu alle andere belangen. Daarom is nu de Haagse markt gesloten. Nadat hij eerst nog veel te lang open bleef, zodat het virus zich verder kon verspreiden.

Het is inmiddels duidelijk dat de Nederlandse regering achter de feiten aan hobbelt. Zelfs het gezagsgetrouwe NRC Handelsblad moest dat vaststellen.

En hoe opereert dit kabinet van vier partijen? Er wordt gesuggereerd dat we maar even niet massaal de straat op moeten gaan op het moment dat de catastrofale omvang van het virus in Italië al bekend is. Als er dan toch beelden in de media verschijnen van mensen die nog even massaal een dagje strand pakken, of de bossen in gaan, klinkt er een teleurgestelde minister; dit hadden we zo toch niet afgesproken?

In Nederland wordt alles doorgepolderd en door-onderhandeld. Nederlandse ouders maken ‘afspraken’ met hun kinderen. Met je baas ga je in gesprek op het werk. We zeggen je en jij. Dat is natuurlijk allemaal prachtig. Het is een van de redenen waarom ik van dit land houd. Maar wie, zoals ik, wel eens in een ziekenhuisbed lag, zag dat daar toch echt een heel ander regime heerst: Aan het bed heerst de chirurg. Het verplegend personeel heeft dit maar uit te voeren. Er is geen ‘gesprek’ als het om je gezondheid gaat. Ook al mag je als patiënt kiezen voor een twee opinie, en mag je behandeling weigeren enz. De dokter oordeelt. En de dokter beslist.  Als patiënt is dat op dat moment een opluchting. Duidelijkheid. Dat is waar je op dat onzekere moment behoefte aan hebt.

Daarom moeten de beslissingen over de maatregelen bij zoiets als het coronavirus genomen worden door een autoriteit. In autoritaire landen is dat heel normaal. Neem China. Rusland. Zelfs Duitsland, wat al een wereld van verschil is met onze poldermaatschappij. Of Frankrijk.

Natuurlijk moet vrijheid van mening altijd blijven gelden. Natuurlijk is het niet vreemd dat mensen zich zorgen maken over de ‘Westerse waarden’ in tijden van corona.

Maar de vrijheid van handelen moet in tijden van coronavirus aan banden worden gelegd. Daarom ben ik, als het er echt op aan komt, voor de invoering van de noodtoestand, waardoor bijvoorbeeld de hamsterwet in werking kan treden. 

In een land als Hongarije gebeurt dat gewoon. Orban neemt de verantwoordelijkheid. Als het mis gaat; spreek hem er maar op aan.

Ik begrijp heel goed de zorgen van velen die zeggen; wanneer gaan we dan weer terug tot de staat van de democratie? Gaat de regering dan niet die noodtoestand eindeloos uitstellen? Nu, daar zijn in het Nederlands wetboek regels voor. Ook in een noodtoestand blijven er controlerende mechanismen werkzaam. En ik ben ervan overtuigd dat er nog genoeg democratisch bloed door de aderen van de Nederlandse bestuurders stroomt –een kwestie van eeuwen democratische cultuur, uniek in de wereld!- om die toestand weer terug te brengen. Al is er natuurlijk alle reden om sceptisch te zijn over het werkelijke democratische gehalte van onze huidige bestuurders, die zich maar blijven verschuilen. Doodziek word je van hun spelletjes.

Maar wat zien we nu in dit ‘democratische’ Nederland gebeuren? Ministers die onbegrijpelijke uitspraken doen.

Delen van het land waar weer ander beleid opgaat.

Geen leider te bekennen. Want een leider hebben we niet. Dat vinden we eng. We hebben hier een voorzitter van de vergadering en dat is de premier. En als de andere ministers zich meer willen laten gelden, en dus ook op het podium moeten staan met z’n allen, dan gebeurt dat in dit land. Iedere minister mag even zijn plasje over het onderwerp doen. Daarom hebben we nu als enige land in Europa geen lockdown, maar iets dat na onderhandeling een ‘intelligente lockdown’ is gaan heten. Waar natuurlijk niemand iets van snapt. En wat tot levensgevaarlijke situaties kan leiden.

Een noodwet biedt een oplossing. Een nationaal zakenkabinet ook. Maar vooral; echt leiderschap. Waarover Thierry Baudet sprak in gesprek met mij.

Coronacrisis is leiderschapscrisis - Joost wil het weten #3

O ja.

Bij een leider denk ik natuurlijk niet aan een Führer. Ook niet aan een Poetin. Een echte leider is geen dictator. Nederland verdient een Nederlands type leider. Die gewoon blijft, maar wel verstandig is. Iemand als Drees, een man met een groot gevoel voor het algemeen belang. Die weet dat hij leidt om te dienen. Maar het water moet echt tot de lippen staan willen we in dit land zo’n leider gaan krijgen.