Het Nederlandse parlementaire stelsel is vastgelopen en dus poneert professor David Pinto een aantal ideeën voor een nieuwe politiek, deel 2. Voor het eerste deel: ’De staat heeft de macht gegrepen in onze democratie’, klik hier.

Kamer wordt operating room

Transparantie moet voorkomen dat de Tweede Kamer haar eindeloze reeks vragen blijft stellen aan ministers, die ze vervolgens als lastige kinderen weer naar de blauwe stoelen terugjagen.

Mijn voorstellen luiden daarom:

– Schaaf de Eerste Kamer af. De controle op de regering berust immers bij de Tweede Kamer. De senaat doet al het werk nog eens over. Zonde van de energie. Voeg de Staten-Generaal daarom samen tot ‘De Kamer’. Door het parlement beter uit te rusten en te faciliteren, kan de controle breder en dieper worden, ook in een vroege fase.

– Maak van de vergaderzaal van De Kamer een bestuurlijke operating room, met behulp van ICT en maak al het e-mailverkeer openbaar binnen een parlementair intranet.

Het beleid dat we met z’n allen wensen, krijgt op grote beeldschermen aan de wanden in woord en grafiek een profilering, die de volksvertegenwoordigers dicht bij de werkelijkheid brengt. Nu missen we het ideologische debat, zoals zich dat wel in het Engelse Lagerhuis afspeelt. Ondersteuning met beelden en cijfers de discussie verlevendigen en ondersteunen. Bovendien zal een geïllustreerd debat voor het publiek veel interessanter zijn om te volgen.

Versimpeling van de regels

De grote problemen als woningnood, wachtlijsten, corruptie en vriendjespolitiek, verkeerfiles, worden veroorzaakt en in stand gehouden door de overheid. Indien de overheid zelf de problemen niet kan oplossen, dan moet zij dat aan de markt overlaten. Met deze versimpeling kan Nederland binnen één regeerperiode zowel een oplossing vaststellen voor al deze problemen, als een begin van de uitvoering daarvan verwezenlijken. Hoe is het trouwens mogelijk dat er nog kiezers zijn, die de huidige grote partijen van hun stem voorzien, zodat het politieke mismanagement zich eindeloos kan voortzetten en de problemen zich voortslepen?

Dam de kolkende geldstromen in

De ondoorzichtigheid van geldstromen moet op grote schaal worden aangepakt. Wie weet nu precies hoeveel geld hij verdient en waar hij via de belasting aan mee moet betalen? Invoering van doelbelasting maakt de salarisstrook weer overzichtelijk. Stop ook de reeksen subsidies en aftrekposten, die allemaal moeten worden gecontroleerd. Het gaat om het heen en weer laten klotsen van geld in een financieel bassin dat daardoor niet groter wordt. Het kost miljarden euro’s aan administratiekosten en het levert per saldo weinig op. De Nederlandse fiscale bureaucratie lijkt soms dolgedraaid.

Het publiek-privaat-complex

Onze overheid raakt steeds verder verstrikt in de kluwen van het publiek-privaat-complex, het aandeel van de staat in economische activiteiten. Stop daarmee want dat corrumpeert aan alle kanten. De staatsmacht is allesomvattend in het geval van de grondpolitiek. Het heet ruimtelijke ordening, maar goed ordenen is zo’n beetje het laatste wat er gebeurt. In plaats van nieuwbouw te ontwikkelen op grote locaties met alleen bevriende spelers in de markt, zou vraag gestuurde ontwikkeling van de openbare ruimte door de eindgebruikers – mensen die een goed huis voor een redelijke prijs wensen – meer kans moeten krijgen.

Maak als overheid dus een duidelijke keuze. Spoorwegen, elektriciteitsnetwerken, wegen, kanalen, luchthavens, havens, enz., moeten in staatshanden blijven. Maar het privatiseren van verschillende sectoren is wenselijk. Daarvoor kunnen contracten met banken en consortia voor de exploitatie van tunnels, bruggen en wegen worden afgesloten.

Nu is het allemaal halfbakken. Files maken het wegennet dagelijks urenlang onbruikbaar. Dezelfde automobilisten en transsportbedrijven, die daar last van hebben, betalen nu ook nog eens extra voor een inadequaat openbaar vervoerssysteem.

Opstapeling van remmende factoren

Overheden kunnen veel beter functioneren dan nu het geval is. De hoge vaste lasten van het eigen huis, de aan olie gekoppelde gasprijs, te veel belasting op arbeid, allemaal factoren, die cumuleren van gemeenten tot en met Europese Unie. En waar resulteert dat in? In de economie noemt men het een opeenstapeling van transactiekosten. Laat daarover de gezamenlijke creativiteit van de ambtenaren ontbranden en er komen oplossingen die nu nog verborgen blijven.

Voorbeelden in de Verenigde Staten en ook Europese landen tonen aan, dat door een onconventionele aanpak allerlei bestuurlijke doorbraken mogelijk zijn. Reinventing government noemen ze dat. Zo blijven bejaarden langer in hun woning, draaien brandweerkorpsen opeens veel goedkoper en wordt een te mijden school in een achterstandswijk na een aantal jaren nieuw beleid populair bij zowel studenten als docenten.

Zodoende zullen burgers meer invloed krijgen bij grote omstreden vraagstukken, wordt de innovatieve kracht van ambtenaren beter benut, regeert de regering weer, controleert het parlement dieper en breder wat er gaande is en behaalt het maatschappelijk middenveld succes door professionaliteit en niet dankzij vriendjespolitiek. En last but not least krijgen onze kinderen een betere toekomst.

Gewenste toekomst

Er zit een dikke bestuurslaag vastgekoekt op het nieuwe vrijheidsideaal en die moet eindelijk eens worden losgeweekt. Het volk voelt wel dat er iets moet gebeuren, maar is op individueel niveau machteloos. Alleen tijdens de stembusrondjes kan men zijn ongenoegen kenbaar maken, en velen vinden dat inmiddels volstrekt onvoldoende. Hoogste tijd dus voor een nieuwe politiek.

Vooropgesteld, probleemloos wordt onze maatschappij nooit. Dreiging blijft altijd als een donkere wolk boven ons hangen; zijn het niet de kruisrakketten dan is het wel de stijging van de zeespiegel. Een frisse politieke benadering schudt het maatschappelijk matras op, verdeelt de dekens eerlijker en veroorzaakt een atmosfeer die dynamiek, verandering en hoop uitstraalt.

Prof. dr. David Pinto is hoogleraar-directeur Intercultureel Instituut (ICI) en publicist. Hij is vaste blogschrijver voor Ongehoord Nederland (ON).