De Europese Unie heeft moeite met het beschermen van haar buitengrenzen. Migranten stromen Europa binnen vanuit Turkije en Noord-Afrika, over de Middellandse Zee. In 2020 kwamen meer dan 400.000 vluchtelingen Europa binnen. Dit jaar heeft zich een nieuwe migrantenroute naar Europa geopend, namelijk via Wit-Rusland. 

Duimschroeven tevergeefs

Eerder in 2021 stelde de EU meer economische sancties in tegen Wit-Rusland. Deze sancties kwamen als reactie op de arrestatie van journalist Roman Protasevitsj. Onze recentelijk afgetreden minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag zei hierover, “het is de bedoeling het regime de duimschroeven verder aan te draaien“. De EU probeert Wit-Rusland onder druk te zetten. Tevergeefs, zo lijkt. 

De president van Wit-Rusland Alexandr Loekasjenko heeft namelijk geleerd hoe de EU te chanteren is. Namelijk door middel van immigrantenstromen. Dit heeft Loekasjenko geleerd van o.a. Turkije: sluizen open en de EU buigt. De Bonzen van Brussel hebben er inmiddels een gewoonte van gemaakt om deals te sluiten met landen waar immigranten de oversteek naar Europa maken. In ruil voor geld en in ruil bewaken zij hun grens en voorkomen ze dat veel migranten door trekken naar het Beloofde Continent. 

Bevroren migranten

Deze nieuwe mensenstroom naar Europa- van meer dan 12.000 vluchtelingen dit jaar – heeft geleid tot vier doden, die door de kou zijn overleden, nadat Polen weigerde de migranten toe te laten en Wit-Rusland weigerde om ze terug te nemen. Dit zet druk op de EU om een deal te sluiten met Loekasjenko om de migrantenstroom in te dammen. De EU wil vanzelfsprekend niet dat nare nieuwsberichten over bevroren migranten aan de Poolse buitengrens een terugkerend verschijnsel worden deze aankomende winter. Evenmin wil de EU een nieuwe vluchtelingencrisis die die van 2015 evenaart. Dus wat te doen? 

Welke deals heeft de EU tot dusver gemaakt?

1. Turkije

In 2015, op het hoogtepunt van de migrantencrisis, werd er een deal gemaakt met Turkije. Turkije zorgt ervoor dat de 3.5 miljoen vluchtelingen die in Turkije zijn daar ook zouden blijven. De EU betaalt voor de deal anderhalf miljard euro per jaar. In ruil wil de machtige leider Recep Erdogan ook visumvrij reizen naar de EU voor zijn onderdanen en de gesprekken over toetreding tot de EU hervatten. 

2. Marokko

Het Noord-Afrikaanse land Marokko zet de EU ook onder druk middels migranten.  De regering opent simpelweg de poorten zodra Spanje of de EU iets doet wat Marokko tegenstaat, zoals het wel of niet erkennen van de sinds 1970 bezette Westelijke Sahara als integraal onderdeel van Marokko. De EU heeft geen keuze anders dan buigen en toegeven aan de eisen. Sinds 2014 heeft Marokko al €343 miljoen euro ontvangen van de EU onder andere om de grens met de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla te bewaken. Nieuwe onderhandelingen zouden dat bedrag tot 2027 kunnen laten stijgen naar € 3.5 miljard. 

3. Libië

Het land bevindt zich nog altijd in een staat van semi-anarchie sinds het verdrijven en vermoorden van leider Moammar Khadaffi in 2011. Ondanks het gebrek aan een stabiele regering heeft de EU een deal met de Libische kustwacht om migranten op te vangen en terug mee te nemen naar Libië. 

4. Tunesië

In de zomer van 2021 is ook een migrantendeal gemaakt met Tunesië ter waarde van € 300 miljoen. In ruil voor deze zak geld gaat de Tunesische regering proberen om minder migranten vanuit Tunesië te laten vertrekken.  

5. Wit-Rusland

Na het zien van de successen die andere landen hebben behaald met deze strategie, is het nu de beurt aan Wit-Rusland. De EU veroordeelt de door Minsk gestuurde immigratie richting Polen en Litouwen, maar staat verder machteloos om er iets tegen te doen. Voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen mag de migrantenstroom dan wel een ‘menselijk wapen’ noemen, maar het is geen wapen waartegen de EU zich kan verdedigen. In elke deal die de EU sluit, heeft ze geen ander ‘drukmiddel’ dan het aanbieden van een zak geld en het toegeven aan politieke eisen. Het lijkt erop dat het voor Loekasjenko makkelijker is om de EU onder druk te zetten, dan omgekeerd.

EU in de val

De EU zit klem. Ze kan haar eigen buitengrenzen niet beschermen, want zolang de migranten in Wit-Rusland zijn mag ze niet ingrijpen, en zodra ze in Polen zijn, mag dat land ze niet terugsturen. Hetzelfde geldt voor migranten uit Turkije, Marokko, Libië en Tunesië. Zolang de bootmigranten voor de Libische kust drijven, mag de Europese kustwacht niet ingrijpen om ze terug te sturen. Zodra ze in internationale wateren zijn en worden opgepikt door ngo-‘reddingsschepen’, worden de migranten meegenomen naar Europa. 

Volgens deze regels bestaat er maar één manier voor de EU om haar buitengrenzen te beschermen, namelijk het afkopen van de buurlanden. Die mogen dan het vuile werk opknappen. Maar de 27 lidstaten maken zichzelf daardoor sterk afhankelijk van landen die hun macht misbruiken en ons chanteren. 

De regels moeten anders

Er moet een verandering komen in de regels, waardoor migranten kunnen worden teruggestuurd nadat ze in Europa aankomen, of waardoor de EU is toegestaan om in te grijpen voordat migranten Europa bereiken. 

Een optie hiervoor zijn de ‘offshore hubs’. Oftewel, een asielcentrum buiten Europa. Het zou het probleem oplossen waarbij uitgeprocedeerde asielzoekers toch in Europa blijven en nieuwe migranten niet kunnen worden teruggestuurd. In plaats daarvan gaan de migranten naar een opvangcentrum in bijvoorbeeld Rwanda, waar ze wachten tot hun asielaanvraag is goedgekeurd voordat ze Europa binnen mogen. Denemarken en het Verenigd Koninkrijk zijn hierover al in gesprek.

Ook in Nederland klotst de migrantenstroom met meer dan 20.000 asielaanvragen dit jaar tegen de plinten. Deze week gaf partij JA21 bij de Politieke Beschouwingen met steun van bijna de hele Kamer al een eerste aanzet voor de oplossing van de migratie-chantagepolitiek. Premier Mark Rutte lijkt nog niet happig maar de eerste stap is gezet.

Nu doorpakken!