Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen  gaf in haar jaarlijkse ‘state of the union’  voor het Europees Parlement deze week maar weer eens een  schot voor de boeg: “We hebben een Europese defensie-unie nodig. Je kunt de meest geavanceerde legers in de wereld hebben, maar als je niet bereid bent om ze te gebruiken, wat voor nut hebben ze dan?”

Afghanistan

De wens van de ongekroonde koningin van Europa om meer zelf te doen op militair terrein komt niet uit de lucht vallen. Na de val van de Afghaanse regering Ashraf Ghani in augustus ontstonden er nieuwe zorgen over de Europese afhankelijkheid ten opzichte van de Verenigde Staten. Zodra de VS aankondigde te vertrekken, konden de Europese NAVO-bondgenoten niets anders doen dan ook hun biezen te pakken. De Amerikaanse nederlaag in de langste oorlog van het land (2001-2021) toont aan dat de VS zijn rol als wereldmacht langzaam lijkt te verliezen. Het land kampt met economische en maatschappelijke problemen, en sommigen vrezen dat de EU zich moet voorbereiden op de afwezendheid van de VS op het wereldtoneel. Fractieleider van ALDE in het Europees parlement, waar ook de Nederlandse regeringspartijen VVD en D66 toe behoren, Guy Verhofstadt noemt het een ‘gebrekkige afhankelijkheid’ van de VS, en stelt dat alleen met een eigen leger een sterke EU wereldwijd gerespecteerd zal worden. Ook Paolo Gentiloni, Europees commissaris namens Italië, wil dat de EU geopolitieke militaire macht vergaart.

Europees leger is een vreemd plan

Een Europees leger blijft een vreemd plan, en wel hierom:

Grote verschillen

1) De militaire belangen in de EU kennen enorme verschillen. Oost-Europese EU-lidstaten, als Polen en Litouwen, zijn bang voor de Russen, terwijl die dreiging eigenlijk al is afgewend dankzij de NAVO. Daarbij is Duitsland juist afhankelijk van Rusland voor hun gas. Voor Griekenland en Cyprus ligt het grootste gevaar in Turkije. Turkije heeft in 1974 Cyprus aangevallen en het halve eiland bezet. Omdat Turkije ook lid is van de NAVO, is destijds geen tegenactie ondernomen. Voor handelsland Nederland ligt het gevaar eerder bij het onveilig worden van internationale vaarwegen, bijvoorbeeld door Somalische piraten, maar mogelijk ook door een blokkade van het Suezkanaal. Frankrijk ligt secuur midden in de EU, maar heeft een zekere binding met Afrika, wat te zien is aan de militaire missie in Mali. Voor de Kroaten leeft het conflict met Bosnië en Servië nog, terwijl deze landen in de toekomst waarschijnlijk juist deel worden van de EU.

Onnodig

2) 21 van de 27 landen van de EU zitten al bij de totaal 30 landen tellende NAVO. Zelfs als de NAVO te Amerikaans is, waarom dan een nieuw Europees verdedigingspact afsluiten? Het belangrijkste is toch om elkaar te kunnen beschermen, mocht er een ander land daadwerkelijk gek genoeg zijn om een oorlog te beginnen. De tijd van land veroveren lijkt in Europa sowieso voorbij te zijn, handel levert meer op dan oorlog. Grondstoffen worden gekocht in plaats van geplunderd. Zelfs Rusland toont grote terughoudendheid in het conflict in Oekraïne, waar het alleen de strategisch belangrijke Krim in 2014 heeft geannexeerd. China heeft zich sinds de annexatie van Tibet in 1951 zich ook rustig gehouden.

Geen respect

3) Een EU-leger is niet om respect af te dwingen, zoals de liberaal Guy Verhofstadt graag wenst. Respect is nogal abstract en klinkt alsof we andere landen middels angst dwingen om te doen wat wij willen. Dat druist in tegen Europese liberale principes van vrijheid en gelijkheid. Verhofstadt was ook voorstander van een ingreep in het conflict in Syrië, wat erop duidt dat hij het Europese leger zou willen inzetten als wereldwijde politiemacht. Een EU die bepaalt welke regering democratisch is, en welke dictatoriaal, is een vorm van neokolonialisme. De recente geschiedenis toont ons dat verwikkeld raken in langdurige conflicten zoals in Vietnam, Afghanistan, of Irak, uiteindelijk weinig oplevert.

Het rode gevaar China

4) Vaak wordt gewezen op het opkomende ‘rode gevaar’ uit China. Maar het lijkt er niet op dat de EU China wil gaan aanvallen. Misschien wil de EU de onafhankelijkheid van Taiwan graag beschermen, maar niet als we daardoor een derde wereldoorlog ontketenen. Daarbij, China hoeft voor de verovering van Europa geen kogels te gebruiken. Het land koopt met haar enorme geldoverschot gewoon onze bedrijven en infrastructuur op.

Schijnbesparing

5) Het enige voordeel van een Europees leger dat blijft staan is een mogelijk, maar ook twijfelachtige, besparing in de kosten. Maar daarvoor moet dan wel de nationale soevereiniteit worden opgegeven, en creëren we een intens belangenconflict in de EU. Is het dat waard? Nee, een oproep tot de vorming van een EU-leger is dan niks anders dan een oproep tot een federale unie en een definitief afscheid van de nationale soevereiniteit. We krijgen niet meer onafhankelijkheid van de Verenigde Staten met een Europese defensie-unie, maar de individuele landen in Europa worden wel afhankelijker van de EU. Het wordt voor elk land vrijwel onmogelijk om de EU nog te verlaten, zeker als het  geen eigen leger meer ter beschikking heeft.