Ik las de aankondiging van een zevendelige serie over de Tachtigjarige Oorlog bij de NTR en dacht: eindelijk. Terwijl de meeste landen hun heroïsch verleden graag manifesteren, vertonen Nederlandse journalisten en historici nogal eens een merkwaardige terughoudendheid tegenover de positieve aspecten van onze vaderlandse geschiedenis. Dat heeft een opvoedkundige reden: argeloze lezers en kijkers zouden zo maar ineens nationalistisch kunnen worden ‒ en dat is natuurlijk niet bedoeling van de publieke omroep.

Ik had dan ook ambivalente gevoelens. Daarbij herinner ik me als Fortuynist van het eerste uur eerdere historische programma’s bij de staatsomroep. In een serie over moorden in Nederland wisten vader en zonen Blokker schaamteloos de mensen die protesteerden na de moord op Fortuyn te vergelijken met de menigte die de gebroeders De Witt aan stukken had getrokken. Dan laat ik alle beledigingen en godwins om Pim in een slecht daglicht te stellen maar onbesproken, zoals toen de (in 2016 opgeheven) progressief-christelijke omroep IKON de inmiddels zelfs in linkse kring gewaardeerde Fortuyn vergeleek met Mussert.

Mijn argwaan sloeg na het luisteren naar Hans Goedkoop, presentator van de serie, in het programma WNL op Zondag om in ergernis. Zonder blikken of blozen vergeleek Goedkoop de protestanten, die de aanzet hebben gegeven tot de opstand tegen de koning van Spanje en de alleenheerschappij van de Rooms-Katholieke Kerk, met de Taliban en IS. Goedkoops vergelijking gaat als volgt. Taliban en IS slaan beelden kapot. Dat deden de beeldenstormers ook. Daar houdt de vergelijking op. Die beeldenstormers uit de zestiende eeuw stierven letterlijk van de honger na het mislukken van de oogst en plunderden kerken om de kerkelijke schatten te kunnen verkopen. Het was onderdeel van een volksopstand.

Even los van de islam: de protestanten gebruikten terreur, maar je kunt deze opstand niet over een kam scheren met de onderdrukking door de Spanjaarden. De protestanten waren weliswaar onverdraagzaam jegens katholieken en lieten hen meer belasting betalen, maar verkochten niet massaal andersdenkenden als slaven, zoals IS en Taliban doen. De grote vraag is: waarom? Waarom vergelijkt Goedkoop onze voorouders met het islamitische tuig dat nu de hele wereld terroriseert? Om te suggereren dat het allemaal wel meevalt met de islam?

In een vooraankondiging van de serie liet Hans Goedkoop een stukje zien, waarin een nonnetje haar angsten voor de beeldenstormers kenbaar maakt. Dat nonnetje wordt niet verkracht en als slavin verkocht om kinderen te baren voor haar eigenaren, maar kan later in alle rust haar ervaringen opschrijven. Opvallend is het twintigste-eeuwse brilletje op haar neus: een slordigheid van heb ik jou daar. Ik vrees het ergste. Misschien de volgende serie laten schrijven door historici die ons geen politiek correcte leugen op de mouw willen spelden en die beledigende vergelijkingen voor zich houden.

Een eerdere versie van dit blog is verschenen op Dagblad010.nl en de website van Leefbaar Rotterdam.

Illustratie: Historisch Museum Den Briel.