Voor de serie ‘Madelon navigeert’ ging kenner van cryptocurrencies Madelon Vos in gesprek met financieel-journalist Arno Wellens over de verwevenheid tussen de banken, het monetaire beleid en de huizencrisis.

Failliete banken

Volgens Arno Wellens zijn veel banken technisch failliet. Banken, zoals de Deutsche Bank, zijn op papier failliet, omdat ze ‘rommel’ (slechte leningen) op hun balansen hebben staan. Echter is de Europese Centrale Bank (ECB) ‘vanwege corona’ de economie aan het stimuleren middels geldcreatie (kwantitatieve verruiming), waardoor ze producten moeten kopen van banken. Voor banken is dit een godsgeschenk. Op de jaarrekeningen van banken is namelijk te zien dat de ECB de ‘rommel’ (de risicovolle bezittingen) van banken opkoopt. In het geval van de Deutsche Bank zelfs voor tientallen miljarden euro’s. 

Gevolgen geldcreatie 

Banken gaan door dit opkoopbeleid niet daadwerkelijk failliet, omdat de ECB ze overeind houdt. De samenleving betaalt hier echter wel een gigantische prijs voor, omdat de euro door geldcreatie minder waard wordt. Door deze geldontwaarding stijgen de prijzen en wordt het spaargeld van mensen steeds minder waard.

De toegenomen liquiditeit van banken komt echter niet ten goede aan de reële economie, omdat banken een overtollige kaspositie aanhouden bij de ECB, in plaats van het geld uit te lenen. Doordat banken een overtollige kaspositie aanhouden, wordt er niet geïnvesteerd daar waar het nodig is, zoals in Zuid-Europese landen.

Terwijl het midden- en kleinbedrijf nauwelijks geld kan lenen, kunnen de grote vastgoedontwikkelaars wel massaal geld lenen. Hierdoor kunnen ze met bijna gratis geld huizen kopen en deze vervolgens voor veel geld verhuren. Dit is nadelig voor de gewone bevolking.

Reden stijgende huizenprijzen 

De huizenprijzen zullen voorlopig blijven stijgen door verschillende factoren.

  1. Doordat de ECB voorlopig blijft doorgaan met geldcreatie, waardoor het investeren in huizen aantrekkelijker wordt.
  2. Doordat er sprake is van immigratie en tegelijkertijd veel te weinig woningen worden gebouwd. 
  3. Door de stijgende leenruimte.
  4. Doordat banken de huizencrisis niet willen oplossen. Want als de huizenprijzen dalen, worden de onderpanden van de verstrekte hypotheken minder waard. Hierdoor zouden banken in grote problemen komen.

Bubbel en oplossing

Deze huizenbubbel gaat een keer klappen. Hoe langer er gewacht wordt met een oplossing, hoe pijnlijker de klap. Zo’n 30 jaar geleden was er in de Scandinavische landen ook een bubbel op de huizenmarkt. Toen de bubbel knapte ontstond een bankencrisis. Hier hebben ze het bankwezen gesaneerd, ofwel gezond gemaakt.

De wereldwijde bankencrisis van 2008 raakte ook IJsland. IJsland reageerde echter anders dan andere landen op deze crisis. Terwijl in de meeste Europese landen de banken werden gered door overheden (lees: de belastingbetalers), liet IJsland de falende banken failliet gaan en kregen roekeloze bankiers zelfs celstraffen. Uit vergelijkend onderzoek bleek ook dat de ervaring met de ineenstorting van het gigantische IJslandse banksysteem suggereert dat het de juiste keuze is om banken failliet te laten gaan als ze een slecht bedrijfsmodel hebben.

De oplossing is simpel, maar niet makkelijk. Het gaat pijn doen, maar je kunt de huizencrisis niet oplossen zonder een complete sanering van het financiële systeem. Er moet dus gekozen worden tussen aan de ene kant de starters en de belastingbetalers en aan de andere kant de banken. De talmende politiek lijkt aan zet.